ใบกำกับภาษีปลอม vs ใบกำกับภาษีผิด ต่างกันยังไง โทษหนักแค่ไหน

ใบกำกับภาษีปลอมคืออะไร

ตามแนวทางของกรมสรรพากร ใบกำกับภาษีปลอมหมายถึงใบกำกับภาษีที่ออกโดยผู้ที่ไม่มีสิทธิออก
หรือออกขึ้นทั้งที่ไม่มีการซื้อขายสินค้าหรือให้บริการเกิดขึ้นจริง
พูดง่ายๆ คือเป็นเอกสารที่สร้างขึ้นมาเพื่อหลอกให้ดูเหมือนมีธุรกรรมจริง
ทั้งที่ความจริงแล้วไม่มีการซื้อขายกันเลย
หรือมีการนำใบกำกับภาษีของผู้ประกอบการรายอื่นมาสวมใช้แทน

อย่างในคดี “บิลผี” ที่เพิ่งเป็นข่าว
กลุ่มผู้กระทำผิดตั้งบริษัทขึ้นมาเพื่อขายใบกำกับภาษีให้ผู้ประกอบการรายอื่น
นำไปใช้ขอเครดิตภาษีหรือลดหย่อนภาษี
โดยไม่มีการซื้อขายสินค้าจริงเกิดขึ้นแม้แต่น้อย

ผลกระทบของใบกำกับภาษีปลอมจึงร้ายแรงกว่ามาก
เพราะไม่ใช่แค่เอกสารผิดพลาด แต่เป็นการสร้างหลักฐานเท็จเพื่อหลีกเลี่ยงภาษีโดยเจตนา

ทั้งฝั่งผู้ออกและฝั่งผู้นำไปใช้ต่างมีความเสี่ยงทางกฎหมาย
แต่ความรับผิดของแต่ละฝ่ายต้องพิจารณาจากพฤติการณ์และการกระทำของแต่ละราย
ไม่ใช่ว่าผู้ที่ได้รับใบกำกับภาษีมาแล้วจะมีความผิดทางอาญาโดยอัตโนมัติเพียงเพราะไม่รู้ว่าเป็นเอกสารปลอม

อย่างไรก็ตาม หากนำใบกำกับภาษีปลอมมาใช้ในการคำนวณภาษี
กฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่มกำหนดให้มีเบี้ยปรับในอัตราสองเท่าของจำนวนภาษีตามใบกำกับภาษีนั้น
จึงเป็นเรื่องที่ผู้ประกอบการควรระมัดระวังอย่างมาก

ใบกำกับภาษีที่ออกผิดคืออะไร

ต่างจากใบกำกับภาษีปลอม ใบกำกับภาษีที่ “ออกผิด”
คือกรณีที่มีการซื้อขายสินค้าหรือให้บริการเกิดขึ้นจริง
ผู้ออกก็เป็นผู้ประกอบการที่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีจริง
เพียงแต่รายละเอียดในเอกสารมีความผิดพลาด
เช่น กรอกเลขประจำตัวผู้เสียภาษีผิด เขียนที่อยู่คลาดเคลื่อน
คำนวณจำนวนเงินหรือภาษีมูลค่าเพิ่มผิดพลาด หรือลงวันที่ผิด

กรณีแบบนี้ถือเป็นความผิดพลาดทางเอกสาร ไม่ใช่การสร้างธุรกรรมเท็จ
แต่การแก้ไขต้องทำตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายกำหนด

ใบกำกับภาษีที่ออกผิดโดยทั่วไปสามารถแก้ไขได้ตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด
เช่น การยกเลิกฉบับเดิมแล้วออกฉบับใหม่ให้ถูกต้อง
หรือออกใบเพิ่มหนี้ใบลดหนี้เพื่อปรับยอดให้ตรง
ทั้งนี้ต้องพิจารณาตามลักษณะของข้อผิดพลาดและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น ใบกำกับภาษีที่มีรายละเอียดผิดพลาดจึงไม่ควรถูกเรียกว่า
“ใบกำกับภาษีปลอม” โดยอัตโนมัติ หากธุรกรรมนั้นเกิดขึ้นจริง
และมีการแก้ไขให้ถูกต้องตามขั้นตอน

โทษต่างกันแค่ไหน

สำหรับใบกำกับภาษีปลอม กฎหมายกำหนดมาตรการทั้งทางภาษีและทางอาญา
โดยในทางภาษี ผู้ที่นำใบกำกับภาษีปลอมมาใช้ในการคำนวณภาษี
ต้องเสียเบี้ยปรับสองเท่าของจำนวนภาษีตามใบกำกับภาษีนั้น
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 89(7)

นอกจากนี้ การออกใบกำกับภาษีโดยไม่มีสิทธิออก
และการกระทำอื่นเกี่ยวกับใบกำกับภาษีอาจมีบทลงโทษทางอาญาตามประมวลรัษฎากร
โดยต้องพิจารณาว่าการกระทำนั้นเข้าข่ายความผิดตามมาตราใด
รวมถึงข้อเท็จจริงและเจตนาของผู้กระทำในแต่ละกรณี

ดังนั้นจึงไม่ควรสรุปว่าผู้ออกหรือผู้ใช้ใบกำกับภาษีปลอมทุกกรณี
จะได้รับโทษทางอาญาในระดับเดียวกัน
แต่หากเป็นการจัดทำหรือใช้เอกสารปลอมโดยมีเจตนาทุจริต
ความเสี่ยงทางกฎหมายถือว่าสูงมาก

ในทางกลับกัน ใบกำกับภาษีที่ออกผิดโดยไม่มีเจตนาทุจริต
ถ้ามีการแก้ไขให้ถูกต้องตามขั้นตอน
โดยทั่วไปจะไม่ใช่กรณีเดียวกับการสร้างหรือใช้ใบกำกับภาษีปลอม
แต่อาจมีการปรับปรุงตัวเลขภาษีให้ถูกต้อง
หรือมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มหากความผิดพลาดนั้นทำให้การยื่นภาษีคลาดเคลื่อนไปด้วย

กรมสรรพากรกำหนดไว้ว่า หากยื่นแบบภาษีไม่ถูกต้องหรือมีข้อผิดพลาด
จนทำให้จำนวนภาษีที่ต้องเสียคลาดเคลื่อน อาจมีเบี้ยปรับตามมาตรา 89
และหากมีภาษีค้างชำระก็อาจมีเงินเพิ่มตามกฎหมายด้วย

ป้องกันตัวเองยังไงไม่ให้พลาดรับใบกำกับภาษีปลอม

จุดที่น่ากลัวที่สุดคือหลายธุรกิจได้รับใบกำกับภาษีปลอมมาโดยไม่รู้ตัว
เพราะคู่ค้าที่ติดต่อซื้อขายด้วยดูเหมือนทำธุรกิจจริง มีเอกสารครบถ้วน
แต่จริงๆ แล้วอาจเป็นเพียงบริษัทที่ตั้งขึ้นมาเพื่อขายใบกำกับภาษีเท่านั้น

สิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้คือการตรวจสอบสถานะผู้ประกอบการก่อนทำธุรกรรมทุกครั้ง
โดยเฉพาะคู่ค้ารายใหม่ที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน
ตรวจสอบว่าจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจริงหรือไม่ มีสถานประกอบการจริงหรือไม่
และเก็บหลักฐานการซื้อขายที่แสดงว่าธุรกรรมเกิดขึ้นจริง
เช่น การส่งมอบสินค้า สัญญา หรือหลักฐานการชำระเงินที่ตรงกับใบกำกับภาษี

การมีนักบัญชีตรวจสอบเอกสารก่อนนำไปยื่นภาษีทุกรอบ
ก็เป็นอีกชั้นที่ช่วยกรองความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
เพราะนักบัญชีที่คุ้นเคยกับธุรกิจของลูกค้าจะสังเกตได้เร็วกว่า
หากมีใบกำกับภาษีที่ดูผิดปกติหรือไม่สอดคล้องกับรูปแบบการค้าปกติของธุรกิจ

คำถามที่คนถามกันบ่อย